Có những ứng dụng chiêm tinh với hàng chục triệu lượt tải và doanh thu rất lớn, chủ yếu từ người dùng trẻ.
Đây là một ngành phần mềm thật, với mô hình kinh doanh rõ ràng — và với những câu hỏi về dữ liệu mà ít người dùng đặt ra.
Bài bàn về mô hình kinh doanh, dữ liệu và quy định, không bàn về nội dung chuyên môn hay tính đúng sai của chiêm tinh.
Mô hình kinh doanh
Thuê bao theo tháng. Nguồn thu chính. Nội dung miễn phí ở mức cơ bản, trả tiền để có nội dung chi tiết hơn.
Mua lẻ từng bản luận giải.
Kết nối với người tư vấn thật. Ứng dụng lấy phần trăm.
Quảng cáo cho phiên bản miễn phí.
Bán vật phẩm qua ứng dụng.
Đặc điểm kinh tế: chi phí biên gần bằng không. Sinh nội dung cho người dùng thứ một triệu tốn gần như không thêm gì — nên mô hình này nhân rộng rất nhanh khi có người dùng.
Dữ liệu được thu thập
Đây là phần đáng chú ý nhất và ít ai đọc kỹ:
Ngày, giờ, nơi sinh. Ba thông tin này cộng lại là dữ liệu định danh rất mạnh — đủ để xác định một người trong nhiều cơ sở dữ liệu khác.
Họ tên và giới tính.
Tình trạng quan hệ. Nhiều ứng dụng hỏi đang độc thân, đang yêu ai, sinh ngày nào — tức là thu cả dữ liệu của người thứ ba chưa bao giờ đồng ý.
Mối quan tâm và lo lắng. Người dùng chọn chủ đề muốn xem: tình cảm, tiền bạc, sức khoẻ, công việc — đây là hồ sơ tâm lý chi tiết.
Thời điểm mở ứng dụng. Mở lúc nửa đêm nhiều ngày liền là tín hiệu về trạng thái tinh thần.
Vị trí.
Cộng lại, đây là một trong những bộ dữ liệu cá nhân chi tiết nhất mà một ứng dụng thông thường có thể có — chi tiết hơn nhiều so với một ứng dụng mua sắm hay bản đồ.
Vì sao điều đó quan trọng
Dữ liệu này bán được cho quảng cáo nhắm đối tượng. Biết một người đang lo về tiền bạc là thông tin rất có giá với bên bán dịch vụ tài chính.
Nó có thể dùng để nhắm vào lúc yếu. Người đang buồn chuyện tình cảm là đối tượng dễ chi tiền nhất, và ứng dụng biết chính xác khi nào.
Ngày sinh đầy đủ cộng họ tên là dữ liệu dùng được cho mạo danh.
Dữ liệu về tình trạng tinh thần thuộc nhóm nhạy cảm ở nhiều hệ thống pháp luật về bảo vệ dữ liệu.
Rò rỉ là không đảo ngược được.
Câu hỏi người dùng nên hỏi
Ứng dụng này thu gì và lưu ở đâu?
Có bán hoặc chia sẻ cho bên thứ ba không? Chính sách quyền riêng tư có nói, dù dài.
Có xoá được dữ liệu của mình không?
Có đòi quyền truy cập không liên quan không? Danh bạ, ảnh, vị trí liên tục — không chức năng nào của một ứng dụng loại này cần những thứ đó.
Mô hình thu tiền là gì? Ứng dụng miễn phí hoàn toàn thì nguồn thu đến từ dữ liệu hoặc quảng cáo.
Có gây lo sợ để bán gói trả phí không?
Ranh giới về nội dung
Với người làm sản phẩm trong mảng này, có những ranh giới nên tự đặt:
Không đưa nội dung về sức khoẻ. Không gợi ý về bệnh tật, không khuyên về điều trị.
Không đưa lời khuyên tài chính.
Không gây sợ hãi. Nội dung báo điều xấu rồi bán giải pháp là mô hình mà nhiều nền tảng đã bắt đầu siết.
Cẩn trọng với người dùng trẻ. Nhóm này đông nhất và dễ tổn thương nhất.
Có đường dẫn tới hỗ trợ thật nếu người dùng thể hiện dấu hiệu khủng hoảng — đây là điều tối thiểu mà một ứng dụng chạm tới đời sống tinh thần nên có.
Ghi rõ nội dung mang tính giải trí.
AI đổi được gì
Phần thay đổi đang diễn ra trong chính ngành này:
- Nội dung cá nhân hoá sinh tự động. Trước đây bản luận giải phải soạn theo mẫu; giờ sinh riêng cho từng người, nghe như viết riêng.
- Chi phí vận hành giảm mạnh — không cần đội biên tập.
- Trò chuyện thay vì đọc. Người dùng hỏi đáp thay vì đọc bản in sẵn.
Và chính đó là chỗ rủi ro tăng:
- Nội dung sinh tự động rất thuyết phục và người dùng dễ tin hơn so với văn bản mẫu.
- Cá nhân hoá cao nghĩa là thu thập nhiều dữ liệu hơn.
- Ranh giới bị vượt dễ hơn. Một hệ thống trò chuyện tự do sẽ nói về sức khoẻ, tiền bạc, quan hệ nếu người dùng hỏi — trừ khi được chặn rõ ràng.
Ranh giới cho người làm sản phẩm:
- Phải chặn cứng các chủ đề nhạy cảm, không dựa vào việc mô hình tự biết dừng.
- Phải có người xem lại phần nội dung có rủi ro.
- Không lưu dữ liệu nhiều hơn mức cần cho chức năng.
- Tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân — Việt Nam đã có khung pháp lý về việc này.
Vì sao cái tên đáng chú ý
Cái tên chỉ rõ một hệ thống khác với hệ thống phương Đông — phân biệt mà người dùng Việt Nam quan tâm và hay tra.
Nhóm người dùng của mảng này trẻ, đông, và quen trả tiền cho ứng dụng — nhóm khách có giá trị với sản phẩm phần mềm.
Và nó đứng ở chỗ trống: không có nội dung tiếng Việt nào nói về mặt kinh doanh và mặt dữ liệu của ngành này, trong khi hàng triệu người Việt đang dùng các ứng dụng đó.
AI đã làm cho việc dựng một ứng dụng loại này thành chuyện vài tuần, nên nguồn cung sẽ bùng nổ. Thứ còn khan hiếm là sản phẩm tôn trọng dữ liệu và biết tự đặt ranh giới, cùng một cái tên nói rõ mình thuộc hệ nào.
tuviphuongtay.com là phần thứ hai.
Xem thông tin tên miền: tuviphuongtay.com trên Tên Miền Đẳng Cấp
